1. Bối cảnh vấn đề

1.1 Thực trạng chung về giao thông và nhu cầu di chuyển tại ASEAN

Theo ASEAN Smart Cities Network – Báo cáo Giám sát 2024, các thành phố trong khu vực đang tập trung vào giải pháp giao thông thông minh để giảm ùn tắc và phát thải. Tuy nhiên, vấn đề “first-mile” (quãng đường đầu tiên từ nhà đến điểm tiếp cận phương tiện công cộng) và “last-mile” (quãng đường cuối cùng từ trạm dừng tới điểm đến thực tế) vẫn chưa được giải quyết triệt để, khiến người dân khó tiếp cận các phương tiện công cộng một cách thuận tiện.

• Tại Thái Lan, tình trạng ùn tắc giao thông ở Bangkok ở mức nghiêm trọng. Asian Transport Observatory ghi nhận tỷ lệ sở hữu phương tiện cá nhân lên tới 566 xe trên 1.000 dân, trong khi hạ tầng đường bộ lại hạn chế, tạo áp lực lớn cho hệ thống giao thông. Trong giờ cao điểm, tốc độ di chuyển trung bình chỉ đạt 10-14 km/h, cho thấy nhu cầu cấp thiết về các giải pháp giao thông thông minh để giảm áp lực cho đô thị.
• Ở Việt Nam, báo cáo của IMARC Group cho thấy thị trường ride-hailing (dịch vụ gọi xe công nghệ) đã đạt 800 triệu USD năm 2024 và dự kiến vượt 1 tỷ USD năm 2025. Bên cạnh đó, TGM Research ghi nhận có tới 47% người dùng Việt Nam sử dụng dịch vụ ride-hailing nhiều lần mỗi tuần và 7% sử dụng gần như mỗi ngày. 

Những con số này đã phản ánh nhu cầu di chuyển linh hoạt của người dùng đang ngày càng tăng mạnh. Tuy nhiên, tại phần lớn các quốc gia ASEAN, mạng lưới giao thông công cộng vẫn phụ thuộc chủ yếu vào xe buýt truyền thống, hệ thống metro và BRT (xe buýt nhanh) còn hạn chế và thiếu tính kết nối vùng ngoại ô.

1.2 Những thách thức nổi bật

Mặc dù nhu cầu di chuyển tại ASEAN, đặc biệt ở Thái Lan và Việt Nam, đang tăng nhanh, hệ thống giao thông công cộng hiện nay vẫn tồn tại một số bất cập điển hình:

• Hệ thống xe buýt tuyến cố định chưa đáp ứng nhu cầu của hành khách: Nghiên cứu từ B&Company đã chỉ ra rằng, phần lớn người dân đô thị tại Việt Nam cho biết xe buýt có thời gian chờ quá dài, hình thức thanh toán và lộ trình không thuận tiện, dẫn đến tình trạng nhiều chuyến xe vận hành nhưng không có đủ khách. Điều này làm tăng chi phí và giảm tính hấp dẫn của phương tiện công cộng.
• Một số vùng nông thôn và ven đô thị tại khu vực vẫn còn hạn chế về mật độ giao thông công cộng, khiến người dân buộc phải phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.
• Ngoài ra, sự thiếu vắng cơ chế điều phối tối ưu cũng khiến chi phí vận hành cao và phát thải khí nhà kính lớn. Điều này đi ngược lại mục tiêu Net Zero mà nhiều quốc gia ASEAN, bao gồm Việt Nam và Thái Lan, đã cam kết tại COP26.

Những thách thức này cho thấy rõ rằng hệ thống giao thông công cộng truyền thống không thể đáp ứng hoàn toàn nhu cầu di chuyển hiện tại. Chính vì vậy, các quốc gia cần có một giải pháp mới để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và hướng đến phát triển bền vững.

2. Smart route planning cloud platform for On-Demand Shared Mobility Services (Mobble MOD): Công nghệ tiên tiến giải quyết nhu cầu di chuyển hàng ngày

Để giải quyết những bất cập nói trên, một mô hình giao thông thông minh dựa trên công nghệ số là cần thiết. Smart route planning cloud platform for On-Demand Shared Mobility Services (Mobble MOD) chính là giải pháp được thiết kế để tối ưu hóa toàn bộ quá trình vận hành, từ hành khách, phương tiện đến trung tâm điều hành.

2.1 Smart Route Planning Cloud Platform là gì?

Mobble MOD là một nền tảng đám mây lập kế hoạch tuyến đường thông minh với định tuyến AI, hoạt động theo mô hình Demand Responsive Transit (DRT). Khác với xe buýt truyền thống với tuyến cố định, hệ thống này cho phép điều chỉnh lộ trình và điểm dừng theo nhu cầu thực tế của hành khách trong thời gian thực, giúp giao thông trở nên linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và thân thiện với môi trường.

2.2 Công nghệ cốt lõi

Nền tảng kết hợp nhiều công nghệ tiên tiến:

• AI routing & metaheuristic algorithms để tối ưu lộ trình động và điều phối nhiều phương tiện cùng lúc.
• Ứng dụng người dùng cho phép đặt chuyến, quét QR code, theo dõi vị trí và thời gian đến (ETA) trực tuyến.
• RTK-GPS với độ chính xác dưới 1 cm, giúp định vị siêu chính xác và phân tích an toàn vận hành.
• Mobble Twin (Digital Twin) mô phỏng dữ liệu thật và giả lập để thử nghiệm các kịch bản khác nhau, từ đó chọn phương án tối ưu trước khi triển khai.
• IMOC (Integrated Mobility Operation Center) làm trung tâm điều phối tích hợp, quản lý toàn bộ quy trình vận hành, hỗ trợ khách hàng và đào tạo nhân sự.

2.3 Những điểm nổi bật của công nghệ

Nền tảng Smart Route Planning Cloud Platform with AI Routing được đánh giá cao nhờ nhiều tính năng nổi bật, mang lại hiệu quả vận hành vượt trội và khả năng ứng dụng bền vững cho các đô thị thông minh:

• Tối ưu lộ trình thời gian thực bằng AI: Hệ thống sử dụng trí tuệ nhân tạo để tính toán và điều chỉnh lộ trình động, giúp giảm 82% thời gian chờ, 41% thời gian di chuyển và 29% chi phí vận hành so với xe buýt truyền thống.
• Tích hợp công nghệ tiên tiến: Nền tảng kết hợp RTK-GPS siêu chính xác, digital twin để mô phỏng vận hành, cùng hệ thống trung tâm điều hành IMOC, tạo thành giải pháp toàn diện cho quản lý và điều phối giao thông.
• Bao quát và thân thiện với người dùng: Không chỉ phục vụ qua ứng dụng di động, hệ thống còn hỗ trợ ki-ốt, chuông gọi và nhận diện giọng nói để đảm bảo người cao tuổi và người khuyết tật cũng có thể tiếp cận dễ dàng.
• Đóng góp cho ESG và Net Zero: Giải pháp giúp giảm lãng phí nhiên liệu, cắt giảm phát thải CO₂ và hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững mà ASEAN, Việt Nam và Thái Lan đang theo đuổi.

3. Hiệu quả thực tế

Một giải pháp công nghệ chỉ thực sự thuyết phục khi có những minh chứng cụ thể trong thực tiễn. Tuy chưa được ứng dụng rộng rãi tại ASEAN, nhưng ở Hàn Quốc, Mobble MOD đã được triển khai trong nhiều bối cảnh khác nhau. 

• Gunwi-gun (Gyeongsangbuk-do) – Happy Call Bus

Tại khu vực nông thôn Gunwi-gun, việc tiếp cận phương tiện công cộng vốn rất khó khăn do mật độ dân cư thấp và khoảng cách xa đến trạm xe buýt. Lúc này, dịch vụ “Happy Call Bus” vận hành theo mô hình DRT đã được triển khai. Người dân có thể đặt xe qua điện thoại hoặc kiosk, sau đó hệ thống AI sẽ điều phối lộ trình phù hợp để đón/trả khách.

Kết quả sau đó cho thấy, người dân vùng xa có thể tiếp cận dễ dàng hơn với giao thông công cộng, giảm sự phụ thuộc vào xe cá nhân, đồng thời nâng cao tính bao hàm xã hội.

• Samsung Electronics (Pyeongtaek Campus) – Xe đưa đón nhân viên

Tại khu phức hợp sản xuất của Samsung ở Pyeongtaek, nhu cầu đưa đón hàng nghìn nhân viên mỗi ngày đặt ra thách thức về chi phí và hiệu quả vận hành. Với nền tảng AI routing, các tuyến xe buýt đưa đón được tối ưu hóa dựa trên nhu cầu thực tế và thời gian ca làm việc. Kết quả là số chuyến xe chạy rỗng được giảm đáng kể, chi phí nhiên liệu tiết kiệm khoảng 27%, trong khi mức độ hài lòng của nhân viên với dịch vụ đi lại tăng thêm 42%.

• Incheon Smart City (Yeongjong & Geomdan) – I-MOD và MODU

Trong các khu đô thị thông minh tại Incheon, giải pháp I-MOD và MODU được triển khai để tích hợp vào hệ thống giao thông đô thị. Hệ thống sử dụng RTK-GPS và Digital Twin để mô phỏng lộ trình, điều phối xe buýt theo nhu cầu và kết nối với hạ tầng smart city. Từ đó, hệ thống giúp giảm ùn tắc, nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện công cộng, đồng thời tạo cơ sở cho việc tích hợp với các dịch vụ di chuyển tự hành trong tương lai.

Ba hiệu quả điển hình trên đã minh chứng rằng Mobble MOD có thể áp dụng linh hoạt trong nhiều bối cảnh: từ vùng nông thôn ít dân cư, đến khu công nghiệp với hàng nghìn nhân viên, và cả đô thị thông minh quy mô lớn. Đây cũng là những kịch bản rất tương đồng với bối cảnh đô thị lớn ở ASEAN, nơi nhu cầu kết nối vùng ven, tối ưu chi phí đưa đón và giảm ùn tắc đô thị đang ngày càng cấp thiết.

4. So sánh hiệu quả cạnh tranh

5. Triển vọng phát triển và tiềm năng ứng dụng từ Mobble MOD

5.1 Tiềm năng ứng dụng tại khu vực ASEAN

Theo ASEAN Smart Cities Network, một trong những thách thức lớn của các đô thị ASEAN hiện nay là giải quyết vấn đề kết nối “first-mile” và “last-mile”. Đây chính là khoảng trống mà các nền tảng như Mobble MOD có thể lấp đầy, giúp tăng hiệu quả khai thác phương tiện công cộng và giảm sự phụ thuộc vào xe cá nhân.

Trong thực tế, các mô hình đưa đón theo nhu cầu đã được quan tâm tại một số quốc gia. Ở Việt Nam, nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp lớn đang tìm kiếm giải pháp tối ưu chi phí xe đưa đón nhân viên. Tại Thái Lan, các dự án đô thị thông minh trong mạng lưới ASCN (ASEAN Smart Cities Network) cũng đang ưu tiên tích hợp công nghệ số để quản lý vận tải công cộng hiệu quả hơn. Những yếu tố này tạo ra môi trường thuận lợi để công nghệ được thử nghiệm và nhân rộng trong thời gian tới.

5.2 Gắn liền với chính sách ESG và Net Zero

Cho đến nay, hầu hết các quốc gia thuộc ASEAN đã cùng cam kết hướng tới Net Zero vào năm 2050-2065, với giao thông đô thị được coi là một trong những lĩnh vực trọng tâm để cắt giảm phát thải. Các chương trình khu vực như ASEAN Bio-Circular-Green (BCG) Economy Model cũng khuyến khích áp dụng công nghệ số trong quản lý vận tải và dịch vụ di chuyển theo nhu cầu. Trong điều kiện đó, một nền tảng đám mây tích hợp định tuyến AI và góp phần giảm phát thải như Mobble MOD phù hợp trực tiếp với định hướng phát triển của khu vực.

5.3 Hướng nghiên cứu, phát triển và hợp tác trong tương lai

Trong bối cảnh ASEAN hướng tới Net Zero và nhu cầu di chuyển thông minh ngày càng tăng, nền tảng Smart Route Planning Cloud Platform with AI Routing không chỉ có tiềm năng nghiên cứu – phát triển (R&D), mà còn mở ra nhiều cơ hội thương mại hóa và hợp tác kinh doanh:

• Tích hợp đa phương thức (Multi-modal integration): Kết nối liền mạch với các hệ thống MRT, BRT, xe buýt truyền thống để hình thành mạng lưới Mobility-as-a-Service (MaaS). Điều này sẽ giúp giải quyết triệt để vấn đề “first-mile/last-mile” trong các đô thị ASEAN.
• Ứng dụng trong logistics đô thị (Urban logistics): Mở rộng thuật toán AI routing sang lĩnh vực giao nhận hàng hóa, đặc biệt là “logistics chặng cuối” vốn đang bùng nổ cùng thương mại điện tử tại ASEAN.
• Kết hợp với phương tiện tự hành (Autonomous vehicles): Tích hợp nền tảng định tuyến với xe tự hành trong tương lai, tạo hệ thống vận tải thông minh hoạt động 24/7 mà vẫn tiết kiệm chi phí.
• Cơ hội thương mại hóa và hợp tác kinh doanh: Với đặc thù của ASEAN – nơi đô thị hóa và thương mại điện tử bùng nổ – nền tảng có thể thương mại hóa thông qua mô hình SaaS (Software-as-a-Service) cho doanh nghiệp, hợp tác PPP (Public-Private Partnership) với chính quyền đô thị, hoặc nhượng quyền cho các đối tác địa phương để mở rộng nhanh thị trường.

Nếu bạn cũng đang quan tâm đến việc thử nghiệm, hợp tác triển khai công nghệ này tại ASEAN, liên hệ ngay với Mekonglink để cùng phát triển các dự án thí điểm và giải pháp thực tiễn.

_________________________________________________

☎️ Contact information:

1. Email: Community@mekonglink.asia
2. International phone: (+84) 02888868685
3. Vietnam phone: (+84) 364689922 (+84) 364689911
4. Liên hệ với chúng tôi qua LINE ở đây
5. Hợp tác với chúng tôi ngay  tại đây